Ψυχωτικές διαταραχές
Σχιζοφρένεια: θεραπευτικό πλάνο και κλινική παρακολούθηση
Η θεραπεία της σχιζοφρένειας οργανώνεται με συγκεκριμένους στόχους: έλεγχο των συμπτωμάτων, καθημερινή λειτουργικότητα και πρόληψη υποτροπών. Εξηγούμε πώς επιλέγουμε την αγωγή, πότε εξετάζουμε ενέσιμες μορφές και τι παρακολουθούμε στην πορεία.
Η σχετική φροντίδα στο ιατρείο
Η αξιολόγηση, το θεραπευτικό πλάνο και τα όρια της παρεχόμενης φροντίδας περιγράφονται στην υπηρεσία Σχιζοφρένεια και ψύχωση.
Οι στόχοι της θεραπείας
Η θεραπεία επιδιώκει την υποχώρηση συμπτωμάτων όπως οι ψευδαισθήσεις, οι παραληρητικές ιδέες και η αποδιοργάνωση της σκέψης, αλλά και τη βελτίωση της καθημερινής λειτουργίας. Στο ιατρείο παρακολουθούμε επίσης τον ύπνο, την κινητοποίηση, τη συγκέντρωση, τις σχέσεις και την ικανότητα αυτοφροντίδας. Μετά τη σταθεροποίηση, το πλάνο εστιάζει στη διατήρηση της βελτίωσης και στην πρόληψη υποτροπών.
Πώς επιλέγουμε το φάρμακο και τη δόση
Η αντιψυχωσική αγωγή αποτελεί βασικό άξονα της αντιμετώπισης. Επιλέγουμε το σκεύασμα με βάση την κλινική εικόνα, την προηγούμενη ανταπόκριση, τη σωματική υγεία, τις υπόλοιπες αγωγές και τις προτιμήσεις του θεραπευόμενου. Δίνουμε προτεραιότητα σε σύγχρονες, τεκμηριωμένες επιλογές με κατάλληλο προφίλ αποτελεσματικότητας και ανεκτικότητας για τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Συνήθης αφετηρία είναι ένα αντιψυχωσικό, με προσεκτική προσαρμογή της δόσης. Στόχος είναι ο αποτελεσματικός έλεγχος των συμπτωμάτων με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση από ανεπιθύμητες ενέργειες. Κάθε προσθήκη φαρμάκου χρειάζεται σαφή θεραπευτικό στόχο, έλεγχο αλληλεπιδράσεων και επανεκτίμηση της αναγκαιότητάς της.
Τι ελέγχουμε όταν η βελτίωση δεν επαρκεί
Πριν αλλάξουμε θεραπεία, εξετάζουμε αν το φάρμακο έχει ληφθεί στη συμφωνημένη δόση και για επαρκές χρονικό διάστημα. Ελέγχουμε πιθανές παραλείψεις, αλληλεπιδράσεις, χρήση ουσιών και συνυπάρχουσες παθήσεις. Διακρίνουμε επίσης τα επίμονα συμπτώματα από επιδράσεις της αγωγής, όπως η έντονη υπνηλία ή οι κινητικές δυσκολίες.
Όταν η ανταπόκριση παραμένει ανεπαρκής παρά τις κατάλληλες δοκιμές τουλάχιστον δύο διαφορετικών αντιψυχωσικών, αξιολογούνται τα κριτήρια θεραπευτικής ανθεκτικότητας και η ένδειξη κλοζαπίνης. Η κλοζαπίνη αποτελεί καθιερωμένη επιλογή για την ανθεκτική σχιζοφρένεια και συνοδεύεται από τον προβλεπόμενο αιματολογικό έλεγχο και συστηματική παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας και των ανεπιθύμητων ενεργειών.
Πότε επιλέγουμε ενέσιμη θεραπεία μακράς δράσης
Τα ενέσιμα αντιψυχωσικά μακράς δράσης επιτρέπουν προγραμματισμένη χορήγηση σε διαστήματα που καθορίζει το συγκεκριμένο σκεύασμα. Μπορούν να αποτελέσουν επιλογή όταν ο θεραπευόμενος προτιμά αυτή τη μορφή ή όταν η καθημερινή λήψη δυσκολεύει τη συνέπεια στην αγωγή. Η επιλογή γίνεται μετά από ενημέρωση και συναίνεση, με αξιολόγηση της προηγούμενης ανοχής και των προϋποθέσεων χορήγησης.
Στο ιατρείο πραγματοποιούμε τη χορήγηση και την παρακολούθηση των κατάλληλων ενέσιμων σχημάτων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις κάθε σκευάσματος. Η αγωγή συντήρησης συνδέεται με τακτική επανεκτίμηση και έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών στον ύπνο, στη σκέψη ή στη συμπεριφορά που μπορεί να προηγούνται μιας υποτροπής.
Σωματική υγεία και καθημερινή λειτουργικότητα
Η παρακολούθηση περιλαμβάνει βάρος, περίμετρο μέσης, αρτηριακή πίεση, γλυκόζη ή HbA1c και λιπίδια, ανάλογα με το ιστορικό και την αγωγή. Εξετάζουμε επίσης κινητικές ανεπιθύμητες ενέργειες, υπνηλία και επιδράσεις στη σεξουαλική ή ορμονική λειτουργία. Η διατροφή, η κίνηση και η αντιμετώπιση μεταβολικών παραγόντων εντάσσονται στο συνολικό θεραπευτικό πλάνο.
Η ψυχοεκπαίδευση βοηθά τον θεραπευόμενο να κατανοήσει τα συμπτώματα και τη θεραπεία του. Η φροντίδα περιλαμβάνει στόχους για τις σχέσεις, την εργασία ή την εκπαίδευση και κατάλληλη κοινωνική υποστήριξη. Σοβαρή αποδιοργάνωση, αδυναμία βασικής αυτοφροντίδας ή άμεσος κίνδυνος απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση για το κατάλληλο επίπεδο φροντίδας.