Εξαρτήσεις
Διαταραχές χρήσης αλκοόλ και κοκαΐνης
Η φροντίδα συνδυάζει ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις και εξατομικευμένη φαρμακευτική υποστήριξη, όπου ενδείκνυται. Στην κοκαΐνη και στην κάνναβη, η αγωγή μπορεί να στοχεύει στην έντονη επιθυμία χρήσης (craving), στην αϋπνία και στην πτώση της διάθεσης κατά την αποχή. Η προγραμματισμένη θεραπευτική συνεργασία προϋποθέτει διάθεση συμμετοχής, όχι ήδη επιτευγμένη αποχή.
Τα κυκλώματα ανταμοιβής, συνήθειας και ανασταλτικού ελέγχου συμβάλλουν στην κατανόηση της μετάβασης από την παρορμητική στην καταναγκαστική χρήση ουσιών.
Πηγή: Neurotorium — From impulsivity to compulsivity: Frontostriatal circuit changes in addiction. Πρωτότυπο σχήμα στην αγγλική γλώσσα, με διατήρηση λογοτύπου και βιβλιογραφικών αναφορών.
Προβολή σε πλήρες μέγεθοςΗ σχετική φροντίδα στο ιατρείο
Η αξιολόγηση, το θεραπευτικό πλάνο και τα όρια της παρεχόμενης φροντίδας περιγράφονται στην υπηρεσία Εξαρτήσεις ουσιών.
Εξειδικευμένη αξιολόγηση και θεραπευτική συνεργασία
Ο ιατρός διαθέτει ιδιαίτερη εξειδίκευση στις διαταραχές χρήσης αλκοόλ και κοκαΐνης και παρέχει επίσης υποστηρικτική αντιμετώπιση της χρήσης κάνναβης. Η εκτίμηση εξετάζει την έντονη επιθυμία χρήσης, την απώλεια ελέγχου, τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα και τους συνδυασμούς ουσιών. Η εξάρτηση αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα υγείας, όχι ως ηθική αδυναμία.
Η προσωπική βούληση συμμετοχής αποτελεί βάση της προγραμματισμένης θεραπευτικής συνεργασίας· δεν χρειάζεται να έχει προηγηθεί επιτυχής αποχή. Από την αρχή συμφωνούνται εφικτοί στόχοι, με συνεκτίμηση της σωματικής υγείας, τυχόν συνυπαρχουσών ψυχικών διαταραχών και των συνθηκών ζωής.
Αλκοόλ: ασφαλής διακοπή και πρόληψη υποτροπής
Πριν από τη μείωση ή τη διακοπή του αλκοόλ αξιολογείται ο κίνδυνος στέρησης. Σε εξάρτηση, η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει σπασμούς ή παραλήρημα και δεν επιχειρείται ανεπίβλεπτα. Όταν ο κίνδυνος το απαιτεί, οργανώνεται νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Μετά την ασφαλή διαχείριση της στέρησης, η θεραπεία συνεχίζεται με παρεμβάσεις για τη διατήρηση της αποχής ή άλλους κλινικά κατάλληλους στόχους. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση, όπου ενδείκνυται, συνδυάζεται με ψυχοκοινωνική φροντίδα και παρακολούθηση της ψυχικής και σωματικής αποκατάστασης.
Κοκαΐνη: craving, ύπνος και διάθεση κατά την αποχή
Κατά την αποχή από κοκαΐνη μπορεί να εμφανιστούν έντονη επιθυμία επανάληψης της χρήσης (craving), διαταραχές ύπνου, κόπωση, ανησυχία και πτώση της διάθεσης. Στο ιατρείο αξιολογούμε αυτά τα συμπτώματα και, όπου ενδείκνυται, χορηγούμε εξατομικευμένη φαρμακευτική υποστήριξη με συγκεκριμένους θεραπευτικούς στόχους.
Η αγωγή εντάσσεται σε συνδυασμένο πλάνο με ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, αναγνώριση των συνθηκών που πυροδοτούν τη χρήση και πρόληψη υποτροπής. Η τεκμηρίωση και η καταλληλότητα εξετάζονται ανά παρέμβαση· η υποστηρικτική συνταγογράφηση δεν ισοδυναμεί με ειδική εγκεκριμένη φαρμακευτική θεραπεία της εξάρτησης από κοκαΐνη.
Κάνναβη: υποστήριξη στη διακοπή και στην αποχή
Η διακοπή κάνναβης μπορεί να συνοδεύεται από αϋπνία, ευερεθιστότητα, άγχος, μεταβολές διάθεσης και craving. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει υποστήριξη της αποχής και, όταν χρειάζεται, φαρμακευτική βοήθεια για συγκεκριμένα συμπτώματα, με παρακολούθηση του οφέλους και της ανεκτικότητας.
Η επιλογή δεν είναι ίδια για όλους. Συνεκτιμώνται η διάρκεια της χρήσης, η λειτουργικότητα, τυχόν άλλες ουσίες, οι αλληλεπιδράσεις και ο κίνδυνος εξάρτησης από την ίδια την αγωγή. Η υποστήριξη αυτή διακρίνεται από μια ειδική εγκεκριμένη φαρμακοθεραπεία της εξάρτησης από κάνναβη.
Ηρεμιστικά και υπνωτικά: σταδιακή απεξάρτηση με ιατρική παρακολούθηση
Η παρατεταμένη λήψη βενζοδιαζεπινών ή ορισμένων υπνωτικών μπορεί να οδηγήσει σε σωματική εξάρτηση, ακόμη και όταν ξεκίνησε με ιατρική συνταγή και χωρίς υπέρβαση της δόσης. Η σωματική εξάρτηση δεν ταυτίζεται αυτομάτως με κατάχρηση ή διαταραχή χρήσης. Η ανάγκη για συνέχιση ή μείωση επανεκτιμάται με βάση το σημερινό όφελος, την ασφάλεια και τις ανάγκες του ανθρώπου.
Στο ιατρείο παρέχεται οργανωμένη υποστήριξη για σταδιακή μείωση και διακοπή, εφόσον η εκτίμηση κινδύνου επιτρέπει εξωνοσοκομειακή φροντίδα. Το πλάνο συμφωνείται από κοινού, δεν ακολουθεί ένα άκαμπτο χρονοδιάγραμμα και προσαρμόζεται στα συμπτώματα. Συνοδεύεται από αντιμετώπιση του άγχους και της αϋπνίας και ψυχοθεραπευτική υποστήριξη όπου χρειάζεται. Η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει σοβαρή στέρηση και σπασμούς· ιστορικό επιπλεγμένης στέρησης, συνδυασμοί κατασταλτικών ουσιών ή άλλοι κίνδυνοι μπορεί να απαιτούν νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Συνέχεια της παρακολούθησης και επείγουσα φροντίδα
Στις επανεκτιμήσεις παρακολουθούνται η επιθυμία χρήσης, ο ύπνος, η διάθεση, η καθημερινή λειτουργία και η ασφάλεια της αγωγής. Μια υποτροπή οδηγεί σε επανεκτίμηση των αναγκών και προσαρμογή του πλάνου, όχι σε εγκατάλειψη της φροντίδας.
Θωρακικός πόνος μετά από χρήση κοκαΐνης, σπασμοί, έντονη σύγχυση, απώλεια συνείδησης, σοβαρή στέρηση ή άμεσος κίνδυνος αυτοκτονίας απαιτούν επείγουσα εκτίμηση: 112/166 ή εφημερεύον νοσοκομείο, χωρίς αναμονή για γραμματεία ή μήνυμα. Η επείγουσα φροντίδα δεν προϋποθέτει αποχή ή προηγούμενη δέσμευση σε θεραπεία.